Amongst Kami [神] and Tengri
A Preliminary Investigation into Japanese and Turkic Religiosities
Anahtar Kelimeler:
Asia- Culture- Mythology- Religion- Sacred- Spirituality- SupernaturalÖz
Bu makalede, aralarında tarihsel bir benzerlik ya da kültürel bir bağ olup olmadığının görülmesi için Şinto ve Tengrizm arasında karşılaştırmalı bir araştırma gerçekleştirilmiştir. Yazının kapsamı, özellikle hem Japon hem de Türk dinselliklerinde ortaya çıktığı hâliyle doğaüstülük ve kutsallık deneyimiyle belirlenmiştir. Makalede öncelikle kutsalın açığa çıkışı (hierophany) ve monomit (monomyth) kavramları merkezinde mitsel düşünme ile ilişkili olan bir çerçeve kurulmuştur. Daha sonra gerçekleştirilen araştırmayı derinleştirecek Japon ve Türk kültürlerinde birkaç benzer öğenin sunumu yapılmıştır. Birbirinden görünüşte ayrı iki semiosferdeki çeşitli dilsel, sosyokültürel ve tarihsel benzerlikler ile, Japon ve Türk halklarının dinselliklerine yönelik derin ve zengin bir kavrayışa doğru araştırmayı yönlendirecek uygun bir yol bulunması amaçlanmıştır. Burada Japon kültürüne özgü yerel dinsel tavır olarak Şinto’ya; Türk kültürüne özgü yerel dinsel tavır olarak da Tengrizm’e odaklanılmıştır. Bu kısımdaki amaç Şinto ve Tengrizm arasındaki benzer karakteristik özelliklerin sunulup bu benzerliklerin kültürel ve tarihsel köklerinin keşfedilmesidir. Bu bağlamda, bahsi geçen bu dinselliklere dinsel özcülük ya da ideolojik kökencilik paradigmalarından yaklaşılmamış ama Şinto ve Tengrizm arasındaki benzerlikleri daha iyi anlamak adına, bu benzerlikleri yüzeysel bir şekilde ele almadan, tarihsel-kültürel bir araştırma yapılması amaçlanmıştır. Bunun ardından, özellikle aşırı genel ya da aşırı yüzeysel olarak benzerlikleri elemek için bu benzerliklerin sahip olduğu bazı problemler ile uğraşılmıştır. Bu kısımdaki amaç, sadece Şinto ve Tengrizm için geçerli olan ve sadece bu iki dinsel tavra özgü olan benzerlikleri ortaya çıkarmaktır. Bu problemler giderildikten sonra, gerçekleştirilen araştırmada daha da ileri gidilmesini sağlayacak olan birkaç kültürel gözleme yer verilmiştir [...]
Referanslar
Akgün, Engin (2008). Türk Dünyasında Din ve Gelenek Üzerine: Şamanizm, Burhanizm ve Yesevilik. İstanbul: Doğu Kütüphanesi.
Akpınar, Turgut (1999). Türkler’in Din ve Hukuk Tarihi Üzerine Makaleler. İstanbul: İletişim Yayıncılık.
Aliyev, Ramil (2020). Türk Mitolojisi. Ankara: Astana Yayınları.
Bayat, Fuzuli (2006). Ana Hatlarıyla Türk Şamanlığı. İstanbul: Ötüken Neşriyat.
Bayat, Fuzuli (2022). Türk Şaman Mitolojisinin Teonimleri. İstanbul: ÖtükenNeşriyat.
Belek, İlker (2015). Dinin Toplumsal Kökenleri: Animizm, Totemizm, Şamanizm, Din Süreci. İstanbul: Yazılama Yayınevi.
Beydili, Celal (2004). Türk Mitolojisi: Ansiklopedik Sözlük. Ankara: Yurt Kitap-Yayın.
Blacker, Carmen (2005) The Catalpa Bow: A Study in Shamanistic Practices in Japan. New York: Taylor & Francis.
Boratav, Pertev Naili (2012). Türk Mitolojisi: Oğuzların-Anadolu, Azerbaycan ve Türkmenistan Türklerinin Mitolojisi. Trans. Recep Özbay. Ankara: Bilgesu Yayıncılık.
Breen, John & Teeuwen, Mark (2010). A New History of Shinto. New Jersey: Wiley-Blackwell.
Campbell, Joseph (1960). The Masks of God: Primitive Mythology. London: Secker & Warburg.
Campbell, Joseph (1988). The Power of Myth. New York: Doubleday.
Campbell, Joseph (2004). The Hero with a Thousand Faces. New Jersey: Princeton University Press.
Cihangir, Erol (2015). Altay Panteonu Üzerine Tenkidî bir Yaklaşım, In Uno Harva, Altay Panteonu: Mitler, Ritüeller, İnançlar ve Tanrılar. Trans. Ömer Suveren. İstanbul: Doğu Kütüphanesi, pp. vii–xxvi.
Çoruhlu, Yaşar (2000). Türk Mitolojisinin Anahtarları. İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
Drury, Nevill (1996). Şamanizm: Şamanlığın Öğeleri. Trans. Erkan Şimşek. İstanbul: Okyanus Yayıncılık.
Eliade, Mircea (1958). Patterns in Comparative Religion. Trans. Rosemary Sheed. London: Sheed & Ward.
Eliade, Mircea (1987). The Sacred and The Profane: The Nature of Religion. Trans. Williard R. Trask. New York: A Harvest Book.
Eliade, Mircea (2004). Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy. Trans. Willard R. Trask. New Jersey: Princeton University Press.
Eliade, Mircea (2005). The Myth of the Eternal Return: Cosmos and History.
Trans. Williard R. Trask. New Jersey: Princeton University Press.
Enzaki, Ryūen (2025). Yellow Book: All Short Texts – Part II (2017–2024). İstanbul: KDY.
Eriş, Metin (1997). A Cultural Atlas of the Turkish World: The Pre-Islamic Period. Ankara: Turkish Cultural Service Foundation.
Gömeç, Saadettin (2011). Şamanizm ve Eski Türk Dini. Ankara: Berikan Yayınevi.
Güler, Ali (2021). Geçmişten Günümüze Türk Müslümanlığı. İstanbul: Halk Kitabevi
Gültepe, Necati (2015). Türk Mitolojisi: Yeni Araştırmalar Işığında. İstanbul: Resse Kitabevi.
Hardacre, Helen (2017). Shinto: A History. Oxford: Oxford University Press.
Harva, Uno (2015). Altay Panteonu: Mitler, Ritüeller, İnançlar ve Tanrılar. Trans. Ömer Suveren. İstanbul: Doğu Kütüphanesi.
Herbert, Jean (2011). Shinto: At The Fountain-Head of Japan. New York: Routledge.
Holtom, Daniel Clarence (1938). The National Faith of Japan: A Study in Modern Shinto. London: Kegan Paul, Trench, Trubner & Co.
İnan, Abdülkadir (1986). Tarihte ve Bugün Şamanizm: Materyaller ve Araştırmalar. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
Isomae, Jun’ichi (2014). Religious Discourse in Modern Japan: Religion, State and Shinto. Trans. Galen Amstutz & Lynne E. Riggs. Leiden: Brill.
Iwasa, Tomoko (2020). Philosophical Implications of Shinto, In Bret W. Davis (ed.), The Oxford Handbook of Japanese Philosophy, Oxford: Oxford University Press, pp. 97–110.
Kalafat, Yaşar (2004). Altaylar’dan Anadoluya Kamizm–Şamanizm: Sosyal Antropoloji Araştırmaları. İstanbul: Yeditepe Yayınevi.
Kalmanson, Leah (2017). Pure Land Ecology: Taking the Supernatural Seriously in Environmental Philosophy. In J. Baird Callicott & James McRae (eds.) In Japanese Environmental Philosophy. Oxford: Oxford University Press, pp. 29–46.
Kara, Mehmet & Teres, Ersin (2017). “Some Similar and Parallel Points Between the Turkic Legendary ‘Creation’ and Similar Texts of Japan”. Folklor/Edebiyat 77, 189–196.
Kasulis, Thomas P. (2004). Shinto The Way Home: Dimensions of Asian Spirituality. Honolulu: University of Hawai’i Press.
Miller, Roy Andrew (1971). Japanese and the Other Altaic Languages. Chicago: University Of Chicago Press.
Miller, Roy Andrew (1982). Japan’s Modern Myth: The Language and Beyond. Tokyo: Weatherhill.
Nelson, John K. (2000). Enduring Identities: The Guise of Shinto in Contemporary Japan. Honolulu: University of Hawai’i Press.
Ögel, Bahaeddin (1995). Türk Mitolojisi: Kaynakları ve Açıklamaları ile Destanlar. II. Cilt. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
Ögel, Bahaeddin (2010). Türk Mitolojisi: Kaynakları ve Açıklamaları ile Destanlar. I. Cilt. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
Okano, Haruko (1993). “Women and Sexism in Shinto”. Japan Christian Review 59, 27–31.
Ono, Sokyo (2003). Shinto: The Kami Way. Vermont: Tuttle Publishing.
Ooms, Herman (2015). Framing Daoist Arguments 670–750. In Jeffrey L. Richey (ed.), Daoism in Japan: Chinese Traditions and Their Influence on Japanese Religious Culture. New York: Routledge, pp. 37–59.
Özbek, Aydın & Kira, Esra (2019). “A Study of Mirativity in Japanese and Turkish”. Dokuz Eylül University Journal of Humanities 6:2, 569–592.
Picken, Stuart D. B. (1994). Essentials of Shinto: An Analytical Guide to Principal Teachings. Connecticut: Greenwood Press.
Ponsonby-Fane, Richard Arthur (2004). Studies in Shinto and Shrines. New York: Routledge.
Radloff, Wilhelm (2008). Türklük ve Şamanlık. Trans. A. Temir, T. Andaç, N. Uğurlu. İstanbul: Örgün Yayınevi.
Rambelli, Fabio (2018). General Introduction: The Sea in The History of Japanese Religions. In Fabio Rambelli (ed.), The Sea and The Sacred in Japan: Aspects of Maritime Religion. London: Bloomsbury Academic.
Rankin, Aidan (2010). Shinto: A Celebration of Life. Winchester: John Hunt Publishing.
Reader, Ian (1991). Religion in Contemporary Japan. London: Macmillan Press.
Richey, Jeffrey L. (2014). Conjuring Cultures: Daoism In Japan. In Jeffrey L. Richey (ed.), Daoism in Japan: Chinese Traditions and Their Influence on Japanese Religious Culture. New York: Routledge, pp. 1–8.
Rots, Aike P. (2019). Shinto, Nature and Ideology in Contemporary Japan: Making Sacred Forests. London: Bloomsbury Academic.
Roux, Jean-Paul (2011). Eski Türk Mitolojisi. Trans. Musa Yaşar Sağlam. Ankara: Bilgesu Yayıncılık.
Scheid, Bernhard (2013). Introduction: Shinto Studies and The Nonreligious-Shrine Doctrine. In Bernhard Scheid & Kate Wildman Nakai (eds.), Kami Ways in Nationalist Territory: Shinto Studies in Prewar Japan and The West. Wien: Österreichische Akademie Der Wissenschaften, pp. 1–22.
Şener, Cemal (2003). Şamanizm: Türklerin İslamiyet’ten Önceki Dini. İstanbul: Etik Yayınları.
Şener, Serkan & Takahashi, Daiko (2010). “Ellipsis of Arguments in Japanese and Turkish”. Nanzan Linguistics 6, 79–99.
Shchepetunina, Marina (2017). The Power of Vision in Mythological Thinking: ‘To See the Forbidden’ in Japanese Myths and Fairy Tales. In Junichi Toyota, Ian Richards, Borko Kovačević, Marina Shchepetunina (eds.), Vision Beyond Visual Perception. Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing, pp. 25–36.
Stalker, Nancy K. (2018). Japan: History and Culture from Classical to Cool. California: University of California Press.
Talat, Tekin (1993). Japonca ve Altay Dilleri. İstanbul: Doruk Yayınları.
Tanyu, Hikmet (1978). Türklerin Dini Tarihçesi. İstanbul: Türk Kültür Yayını.
Taşağıl, Ahmet (2015). Kök Tengri’nin Çocukları: Avrasya Bozkırlarında İslam Öncesi Türk Tarihi. İstanbul: Bilge Kültür Sanat Yayınları.
Teeuwen, Mark (2015). The Laozi and the Emergence of Shinto at Ise. In Jeffrey L. Richey (ed.), Daoism in Japan: Chinese Traditions and Their Influence on Japanese Religious Culture. New York: Routledge, pp. 103–125.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Yazarlar, çalışmalarının telif hakkını saklı tutar.
Bu dergide yayımlanan tüm içerikler Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY 4.0) ile lisanslanmaktadır.
Bu lisans, uygun atıf yapılması koşuluyla çalışmaların serbestçe kullanılmasına, paylaşılmasına ve çoğaltılmasına izin verir.
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
