Yayın Etiği

Yayın sürecine dâhil olan tüm taraflar, Yayın Etiği Komisyonu’nun (Committee on Publication Ethics – COPE) belirlediği etik görev ve yükümlülük standartlarına uyduklarını beyan etmiş olurlar.

Yayıncıların Görevleri

Bu bölüm, COPE’nin Code of Conduct for Journal Publishers ilkelerini esas almaktadır.

Yayıncılar:

  • Yayıncı, editör ve diğer taraflar arasındaki ilişkileri açık biçimde tanımlamalıdır.
  • Yazarların ve hakemlerin gizliliğine saygı göstermelidir.
  • Fikir ve telif haklarını korumalıdır.
  • Editöryal bağımsızlığı desteklemelidir.

Yayıncılar ayrıca editörlerle birlikte:

  • Dergi politikalarını (editör bağımsızlığı, araştırma etiği, yazarlık, şeffaflık, bütünlük ve hakemlik) belirlemeli ve uygulamalıdır.
  • Bu politikaları yazarlar, hakemler ve okuyucularla paylaşmalıdır.
  • Politikaları COPE önerileri doğrultusunda düzenli olarak gözden geçirmelidir.
  • Gerekli durumlarda düzeltme, açıklama ve geri çekme metinlerini yayımlamalıdır.
  • Derginin zamanında yayımlanmasını sağlamalıdır.

Editörlerin Görevleri

Bu bölüm, COPE tarafından yayımlanan uluslararası editörlük standartlarını temel almaktadır.

Dergi İçeriğine Yönelik Sorumluluklar

  • Editörler yayımlanan tüm içeriğin etik sorumluluğunu üstlenir.
  • Yayın kalitesini ve bilimsel bütünlüğü koruyacak politika ve prosedürleri oluşturur ve uygular.

Editöryal Bağımsızlık

  • Editörler kararlarını ticari veya kurumsal baskılardan bağımsız olarak verir.
  • Değerlendirmelerde yalnızca akademik liyakat esas alınır.
  • Derginin metriklerini yapay biçimde artırmaya yönelik uygulamalardan kaçınılır (örneğin zorunlu atıf dayatmaları).

Gizlilik

  • Editörler, gönderilen çalışmaların ve yazarların gizliliğini korur.
  • Hakem kimlikleri, açık hakemlik uygulanmadıkça gizli tutulur.
  • Makaleler, yazarın izni olmaksızın üçüncü taraflarla paylaşılmaz (etik ihlal durumları hariç).

Şeffaflık ve Dürüstlük

  • Hakemlik süreci açık ve anlaşılır biçimde tanımlanmalıdır.
  • Makaleler için alanına uygun hakemler seçilmelidir.
  • Yazarlık değişiklikleri tüm yazarların onayıyla yapılmalıdır.
  • Editörler yayımlanan çalışmaların alana özgün katkı sunmasını gözetir.

Eleştiriler ve Düzeltmeler

  • Yayınlanan çalışmalara ilişkin hatalar tespit edildiğinde düzeltme yayımlanır.
  • Ciddi hatalar durumunda makale gerekçesiyle birlikte geri çekilir.
  • Etik ihlal iddialarında önce yazarlardan açıklama talep edilir; gerekirse süreç kurumsal düzeye taşınır.

Adil Editöryal Süreç

  • Hakemlik süreci ve değerlendirme kriterleri yazarlara açıkça bildirilir.
  • Editörler, kapsam dışı veya yetersiz çalışmaları hakem sürecine göndermeden reddedebilir.
  • Bu kararlar nesnel ve önyargısız şekilde alınır.
  • Hakem seçiminde çıkar çatışmalarından kaçınılır.
  • Hakemlerden etik değerlendirme yapmaları beklenir (intihal, veri uydurma vb.).

Yazarların Görevleri

Bu bölüm COPE’nin yazarlar için belirlediği uluslararası standartlara dayanmaktadır.

Özgünlük ve İntihal

  • Yazarlar çalışmalarının özgün olduğunu ve daha önce yayımlanmadığını beyan eder.
  • Tüm kaynaklara uygun atıf yapılmalıdır.
  • Başkalarına ait fikir, veri ve metinler uygun biçimde belirtilmeden kullanılamaz.

Doğruluk ve Güvenilirlik

  • Araştırma uygun yöntemlerle yürütülmeli ve doğru şekilde raporlanmalıdır.
  • Yazarlar çalışmanın tüm içeriğinden müştereken sorumludur.

Dürüstlük 

  • Uydurma, tahrifat ve veri manipülasyonu kabul edilemez.
  • Bulgular eksiksiz ve şeffaf biçimde sunulmalıdır.
  • Yazarlar tespit ettikleri hataları derhal editöre bildirmelidir.

Yapay Zekâ (AI) Kullanımı

  • Yazarlar, makale hazırlık sürecinde kullandıkları yapay zekâ araçlarını (örneğin metin üretimi, çeviri veya veri analizi araçları) açıkça beyan etmekle yükümlüdür.
  • Yapay zekâ araçları yazar olarak gösterilemez.
  • Yapay zekâ kullanımı, çalışmanın özgünlüğünü, doğruluğunu ve akademik bütünlüğünü zedelememelidir.
  • Makalenin içeriğine ilişkin tüm sorumluluk yazarlara aittir.

Şeffaflık

  • Tüm finansal destekler ve çıkar ilişkileri açıkça beyan edilmelidir.
  • Sponsorların araştırma sürecindeki rolü belirtilmelidir.

Yazarlık ve Onay

  • Yalnızca katkı sağlayan kişiler yazar olarak gösterilmelidir.
  • Tüm yazarlar gönderimi ve nihai metni onaylamalıdır.
  • Yazışmadan sorumlu yazar iletişimi koordine eder.

Değerlendirme Süreci

  • Aynı çalışma birden fazla dergiye gönderilemez.
  • Hakem raporlarına zamanında ve profesyonel şekilde yanıt verilmelidir.
  • Geri çekme talepleri editöre bildirilmelidir.

İnsan ve Hayvan Araştırmaları

  • Gerekli etik kurul izinleri alınmış olmalıdır.
  • Kişisel veriler izin olmaksızın yayımlanmamalıdır.

Hakemlerin Görevleri

Bu bölüm COPE Ethical Guidelines for Peer Reviewers esas alınarak hazırlanmıştır.

Mesleki Sorumluluk

  • Hakemler yalnızca uzmanlık alanlarına giren çalışmaları değerlendirmelidir.
  • Değerlendirmeler nesnel ve gerekçeli olmalıdır.

Çıkar Çatışmaları

  • Tüm çıkar çatışmaları beyan edilmelidir.
  • Tarafsızlığı etkileyebilecek durumlarda değerlendirme reddedilmelidir.

Zamanında Değerlendirme

  • Hakemler raporlarını belirlenen süre içinde sunmalıdır.

Gizlilik

  • Değerlendirilen çalışmalar gizli tutulmalıdır.
  • İçerik üçüncü kişilerle paylaşılmamalıdır.
  • Yayımlanmamış veriler kişisel amaçlarla kullanılamaz.

Tarafsızlık

  • Hakemler kişisel, ideolojik veya kurumsal önyargılardan bağımsız hareket etmelidir.

Sonuç

Bu ilkeler, Sofist: Uluslararası Felsefe Dergisi’nin yayın süreçlerinde etik bütünlüğü, şeffaflığı ve akademik güvenilirliği sağlamak amacıyla uygulanır.