Aydınlanma Dönemi Mucize Eleştirileri
Hume ve Spinoza
Anahtar Kelimeler:
Akıl- Aydınlanma- Batıl İnanç- MucizeÖz
Aydınlanma Döneminin karakteristik özelliklerinden birisi mucize eleştirileridir. Hume, Hıristiyan inancının önemli bir parçası olan mucizenin varlığını doğa yasalarının çiğnenmesi olarak görür. O, deneyci bir filozof olarak doğa yasalarının değişmez ve zorunlu olduğunu düşünür, mucize olgusunu doğa yasalarının çiğnenmesi olarak görür. Ona göre, dinlerde anlatılan ve gelenek yoluyla aktarılan mucizeler bir tanıklığın sonucu ortaya çıkmıştır. Ama tanıklık Hume için mucizeyle ilgili hiçbir zaman güvenilir bir temellendirme vermez. Hume’a göre, insanın tanıklığı, ancak onun kendi duyularına, deneyimlerine ve duyular yoluyla deneyimden çıkardığı akıl yürütmelere dayanırsa güvenilirdir. Spinoza ise bir rasyonalist olarak “mucize” kavramını ele alır. Tanrı ya da Doğa (Deus sive Natura) Spinoza felsefesinde başsız sonsuz gerçekliğin tümünü ifade eden merkezi kavramdır. Bu gerçeklik sonsuz bir etkileşim ağına işaret eder. Tanrı’da her şey birbirine kesintisiz bir şekilde bağlanır. Olan biten her şey onun tabiatından zorunlulukla çıkar. Her şey ancak Tanrı’da ve Tanrısal yasalar yoluyla tasarlanmalıdır. Bu yasalar mantığın, matematiğin, devinimin yasalarıdır. Tanrının (doğanın) evrensel yasaları karşısında mucizeleri ileri sürmek doğa yasalarına aykırı düşünmektir. Spinoza ve Hume’un mucize eleştirileri birçok yönden benzerlik gösterir. Ancak Hume bir deneyci olarak mucizenin olanaksızlığını savunurken buna karşılık Spinoza Tanrı kavramından yola çıkarak mucizenin olanaksızlığını savunur.
Referanslar
And, M. (2008). Minyatürlerle Osmanlı-İslam Mitologyası. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
Audi, R. (1995). The Cambridge Dictionary of Philosophy . New York: Cambridge University Press.
Balanuye, Ç. (2012). Spinoza: Bir Hakikat İfadesi. İstanbul: Say Yayınları.
Bulut, H. İ. (2005). Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (Cilt 30). Ankara: TDV içinde s.350-352.
Capelle, W. (1994). Sokrates’ten Önce Felsefe I (O. Özügül, Çev.). İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
Capelle, W. (1995) Sokrates’ten Önce Felsefe II, (O. Özügül, Çev.). İstanbul: Kabalcı Yayınevi
Feuerbach, L. (2008). Hıristiyanlığın Özü (O. Özügül, Çev.). İstanbul: Say Yayınları.
Feuerbach, L. (2015). Tanrıların Doğuşu (O. Özügül, Çev.). İstanbul: Say Yayınları.
Gürkan, S. L. (2005). Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (Cilt 30). Ankara: TDV içinde, s, 352-354.
Hume, D. (2009). İnsan Doğası Üzerine Bir İnceleme (E. Baylan, Çev.). Ankara: Bilgesu.
Hume, D. (2016). Din Üstüne (M. Tunçay, Çev.). Ankara: İmge.
Hume, D. (2015). İnsanın Anlama Yetisi Üzerine Bir Soruşturma (M. Özgen, Çev.). İstanbul: Biblos.
Hume, D. (1976). İnsanın Anlama Yetisi Üzerine Bir Soruşturma (O. Auroba, Çev.). Ankara: Hacettepe Üniversitesi Yayınları.
Kant, I. (2005). Fikir Mimarları Dizisi 2 (N. Bozkurt, Haz. & Çev.). İstanbul: Say. Hacettepe Üniversitesi.
Kant, I. (2002). Ahlak Metafiziğinin Temellendirilmesi (I. Kuçuradi, Çev.). Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu Yayınları.
Kant, I. (1993). Arı Usun Eleştirisi (A. Yardımlı, Çev.). İstanbul: İdea.
Locke, J. (1706). Posthumous Works Mr. John Locke. London: W.B.
Paine, T. (2016). Akıl Çağı (A. İ. Dalgıç, Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Spinoza, B. (2016). Teolojik – Politik Inceleme (C. B. Akal & R. Ergün, Çev.). Ankara: Dost.
Spinoza, B. (2011). Ethica (Ç. Dürüşken, Çev.). İstanbul: Kabalcı.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2020 Dilek Fesli, Taşkıner Ketenci (Author)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Yazarlar, çalışmalarının telif hakkını saklı tutar.
Bu dergide yayımlanan tüm içerikler Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY 4.0) ile lisanslanmaktadır.
Bu lisans, uygun atıf yapılması koşuluyla çalışmaların serbestçe kullanılmasına, paylaşılmasına ve çoğaltılmasına izin verir.
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
