Duyulur Düzenin Sınırlarında

Jacques Rancière Düşüncesinde Siyasal Öznenin Performativitesi

Öz

Bu çalışmanın amacı, Jacques Rancière’in duyulur olanın paylaşımı kavramını sınır tartışması üzerinden yeniden yorumlayarak siyasal olanın özgüllüğü meselesini ana hatlarıyla ele almak; mevcut görünürlük rejiminin kimliklendirme mekanizmalarını bozan uyuşmazlık ilkesini bireysel ve kolektif müdahale pratiğine dönüştüren yerinden edici hamleyi gündeme taşımaktır. Rancièreci bakış açısında, siyasal özneleşmenin mevcut toplumsal kategorilerin reddiyle mümkün olabileceği iddiasıyla çerçevelenen bu müdahale pratiği; kendisine nerede konumlanacağı, neyi ifade edebileceği, hangi söylediğinin söz kabul edilebileceği fısıldanmış olanların tarihsel yazgısını bozguna uğratmakta; eşitsizlikle malul hiyerarşik toplumsal düzenin sınırlarının verili kimliklerin iptaliyle aşındırılmasını sağlamaktadır. Çalışmada Rancière’in özneleşme fikri analiz edilirken, düşünürün öne sürdüğü tezlerin özneyi maddi ve toplumsal koşulların geri plana itildiği bir alanın ya da yeni bir sınırın kıskacına sokup sokmadığı sorusuna da yanıt aranacaktır. Bu sorunun ilişkili olduğu bir diğer temel soru da, düşünür tarafından öne sürülen tezlerin siyaseti yalnızca siyasal özne meselesine indirgeyip indirgemediğidir. Bu soruları görmezden gelmeyerek ilerleyen çalışmanın esas kaygısı, siyaseti ya da siyasal olanı kimlik probleminin kıskacına sokmayan, ama aynı zamanda öznenin ortaya çıktığı toplumsal gerçekliği de ıskalamayan bir politik eğilimin imkânını soruşturmaktır.