Ayırtedilemezlerin Özdeşliği İlkesinin Leibniz’in Metafiziğinde Zorunlu Bir Savunusu

Öz

Günümüzde Leibniz’in metafiziğe dair görüşleri ve onun teolojisi ile ilişkisine yapılan çalışmalarda onun metafiziksel ilkelerine, özel olarak yeter-neden ve ayırtedilemezlerin özdeşliği ilkesine bütüncül biçimde değinilmemektedir. Bu ilkeler kimi zaman çağdaş felsefe tartışmalarında kendi başına kimi zaman da Leibniz’in teolojik varsayımlarından bağımsız biçimde ele alınmaktadır. Bunun temel nedeni Leibniz’i, mantığını önceleyecek biçimde yorumlamaktan kaynaklanmaktadır. Bu makalenin temel amacı Leibniz’in metafiziğini ve teolojisini, mantığına önceleyecek biçimde yorumlayarak ayırtedilemezlerin özdeşliği ilkesini ele almaktır. Leibniz’in yetişkinlik döneminde öne sürdüğü monadlar öğretisi ve Samuel Clarke ile girdiği metafiziksel ve teolojik tartışmalar Leibniz’in metafiziğini önceleyen bir yorumunu olanaklı göstermektedir. Leibniz’in ayırtedilemezlerin özdeşliği ilkesine (AÖİ) göre, eğer iki şey tüm özellikleri bakımından benzerse, bu iki şey özdeştir. Buna göre Leibniz, bu ilkeyi ilkin teolojik bir şekilde öne sürerek mantıksal ve deneysel alana yaymaktadır. Bu çalışmanın amacı, Leibniz’in AÖİ’ni bu yöntemle ele alarak ilkenin metafiziksel zorunluluğunu ve teolojisi ile ilişkisini ayrıntılı bir şekilde incelemektir. Bunun sonucunda Leibniz’in AÖİ’nin yeter neden ilkesinden (YNİ) türetilen bir versiyonunu elde edilmiştir YNİ ile birlikte ele alındığında, Leibniz’in metafiziğiyle  tutarlı bir şekilde AÖİ’nin temellendirilebileceği sonucuna varılmıştır.