Kant’ın Doğa Anlayışının Kosmolojik ve Epistemolojik Temelleri

Öz

Bu çalışmada yapılmak istenen Immanuel  Kant’ın  doğa  anlayışını  belli 
açılardan  ele  almaktır.  Çalışmanın  ilk bölümünde Kant’ın Evrensel Doğa Tarihi ve Gökler Kuramı’ndan hareketle onun maddeyi ve genel olarak doğayı 
nasıl  tasarımladığı  ele  alınmıştır.  Bu bölümde  gösterilmek  istenen  maddenin kendi oluş sürecinin ve hareketinin dışarıdan  bir  kuvvet  tarafından  meydana  getirilmediği,  aksine  maddenin kendi  sahip  olduğu  içkin  yasalardan dolayı  kendi  hareketinin  nedeni  olduğudur.  Doğa  bir  kozmos  olarak  tanımlanmıştır,  başka  bir  deyişle  kendi içinde yasalara sahip bir sistem olarak tanımlanmıştır. Doğa bu haliyle kendi içinde bir bütündür ve dolayısıyla nesneler  yasalar  aracılığıyla  ilişkisel  bir bütünü  oluşturmaktadır.  Doğa  kendi yasalarıyla  kendisini  düzenli  bir  birlik  haline  getirdiğine  göre,  onun  aktif bir  yapıda  olduğu  anlaşılmaktadır.  Bu çalışmanın  ikinci  kısmında  Saf  Aklın Eleştirisi’nden hareketle Kant’ın doğa 
anlayışı ele alınmıştır. İki eser arasında birçok  felsefi  düşünce  farklılıklarının 
olduğu ve bu bağlamda aralarında süreklilik ilişkisi bulunmadığı iddia edilebilir. Ancak her ne kadar bu iki eser arasında farklılıkların olduğu düşünülse de Evrensel Doğa Tarihi ve Gökler Kuramı’nda ele alınan doğa ve madde anlayışının  epistemolojik  koşullarının Saf  Aklın  Eleştirisi’nde  temellendirildiği görülebilir. Saf Aklın Eleştirisi’nde  ve  Prolegomena’da  doğa,  uzay  ve zamanda  yer  alan  ampirik  nesnelerin bir bütünü ve bütün görüngülerin bağlı  olduğu  kurallar  sistemi  olmak  üzere  iki  farklı  biçimde  tanımlanmıştır [...]