Sofistler
İyinin ve Kötünün Ötesinde
Anahtar Kelimeler:
Sofistler- Bilgelik- Eğitim- FilozofÖz
Bu çalışmada felsefe tarihindeki sofistlere yönelik değerlendirmeler, özellikle sofistlerin kendi yaşadıkları dönem göz önünde bulundurarak, ele alınacaktır. Sofistlere yönelik olumsuz yargıların kaynağında Eski Yunan filozofları Platon ve Aristoteles’in tanıklıkları ve yorumları yer almaktadır. Sofistler hakkındaki olumsuz yargıların benimsenmişinde Platon’un felsefe tarihindeki ağırlığına büyük ölçüde bağlı olsa da Platon’un yaşadığı dönemde sofistler hakkındaki yargıları genel kabul görmekten uzaktı diyebiliriz. Çünkü Atina’nın içinde bulunduğu toplumsal ve politik durum eğitim için sofistlere olan talebi arttırıyordu. Sofistler de bu talebe uygun bir eğitim ile karşılık vermişlerdir. Platon ve Aristoteles kaynaklı olumsuz yargıların felsefe tarihindeki hakimiyeti son birkaç yüzyıldır sorgulanmaya başlanmış, hatta sofistler hakkında olumlu yargılar da söz konusu olmaya başlamıştır. Sofistleri anlayabilmek ve onların konumlarını anlamlandırabilmek için başlangıca, felsefenin başlangıcına gitmek gerekir. Bu bakımdan Eski Yunan dünyasında sofist sözcüğünün kökeninin ve kapsamının ne olduğu, kimlere sofist dendiği yani sofist kapsamına giren kişilerin yaptıkları çalışmaların ne olduğunu anlamak sofistleri daha doğru bir şekilde alımlama noktasında yararlı olacaktır. Sofist sözcüğünün kapsamı, sofist sözcüğüyle kimlerin işaret edildiği, gösterildiği ve sofist sözcüğünün bilge ve filozof sözcükleriyle arasındaki ilişki konusu tartışmalı bir konudur. Bu bakımdan sofist sözcüğünün kökenini, anlam ve kullanım bağlamlarını vermeye çalışacağız.
Referanslar
Aristoteles. (1996). Metafizik (A. Arslan, Çev.) İstanbul: Sosyal Yayınlar.
Aristoteles. (2007). Nikomakhos’a Etik (S. Babür, Çev.). Ankara: Bilgesu Yayınları.
Aristotle. (1934a). Metaphysics Books I–IX (H. Tredennick, Çev.). London: Loeb Classical Library, Harvard University Press.
Aristotle. (1934b). Nicomachean Ethics (H. Rackham, Çev.). London: Loeb Classical Library, Harvard University Press.
Augustinus. (2007). İtiraflar (D. Pamir, Çev.). İstanbul: Kaknüs Yayınları.
Augustinus. (2010). İtiraflar (Ç. Dürüşken, Çev.). İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
Badiou, Alain. (2005). Felsefe İçin Manifesto (N. Tutal & H. Hünler, Çev.) İzmir: Aralık Yayınları.
Bıçak, A. (2012). Evren Tasavvuru – Kendini Bilmek ya da Evreni Kurmak. İstanbul: Dergâh Yayınları.
Brisson, L. (1996). Einführung in die Philosophie des Mythos Band I. Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft Verlag.
Buchheim, T. (1995). Sophistik. J. Ritter & K. Gründer (Haz.). Historisches Wörterbuch der Philosophe Cilt 9. Basel: Schwabe Verlag.
Diels, H. (1956). Die Fragmente Der Vorsokratiker Cilt II. Berlin: Weidmannsche Verlagsbuchhandlung.
Diogenes Laertios. (2004). Ünlü Filozofların Yaşamları ve Öğretileri (C. Şentuna, Çev.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
Diogenes Laertius. (1925). Lives of Eminent Philosophers, Volume I, Books 1–5 (R. D. Hicks, Çev.). London: Loeb Classical Library, Harvard University Press.
Friedell, E. (1999). Antik Yunan’ın Kültür Tarihi (N. Aça, Çev.). Ankara: Dost Kitabevi Yayınları.
Frisk, H. (1960). Griechisches Etymologisches Wörterbuch. Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag.
Heidegger, M. (1977). Sein und Zeit – Gesamtausgabe Band 2. Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann Verlag.
Heidegger, M. (2001). Einleitung in die Philosophie – Gesamtausgabe Band 27. Frankfurt am Main: Vittoria Klostermann Verlag.
Heidegger, M. (2004a). Felsefe Ne Demektir? Medeni Beyaztaş (Haz. ve Çev.). Hakikat Nedir? (ss. 27-38). İstanbul: Efkâr Yayınları.
Heidegger, M. (2004b). Varlık ve Zaman (A. Yardımlı, Çev.). İstanbul: İdea Yayınevi.
İncil. (1998). Korintoslulara I. Mektup 1–21. İstanbul: Kitabı Mukaddes Şirketi.
Kerferd, G. B. (1950). The First Greek Sophists, The Classical Review, Vol. 64 (1), 8-10.
Kerferd, G. B. (1981). The Sophistic Movement. Cambridge: Cambridge University Press, 1981, s.24.
Kitabı Mukaddes Eski ve Yeni Ahit. (1997). Eyüp, 12–13. İstanbul: Kitabı Mukaddes Şirketi.
Kranz, W. (1984). Antik Felsefe (S. Baydur, Çev.). İstanbul: Sosyal Yayınlar.
Ksenophon (Xenophon). (1997a). Memorabilia, Oeconomicus, Symposium, Apologia (E. C. Marchant & O. J. Todd, Çev.). London: Loeb Classical Library, Harvard University Press.
Ksenophon. (1997b). Sokrates’ten Anılar (C. Şentuna, Çev.). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
Latacz, J. (2001). Homeros Batının İlk Ozanı (D. Çalış Sazcı, Çev.). İstanbul; Homer Kitabevi.
Nestle, W. (1966). Vom Mythos Zum Logos. Stuttgart: Scientia Verlag.
Pindar. (1997). Olympian Odes, Pythian Odes (W. H. Race, Çev.) London: Loeb Classical Library, Harvard University Press.
Plato. (1952). Laches, Protagoras, Meno, Euthydemos (W. R. M. Lamb, Çev.). London: Loeb Classical Library, Harvard University Press.
Plato. (1961) Lysis, Symposium, Gorgias (W. R. M. Lamb, Çev.). London: Loeb Classical Library, Harvard University Press.
Plato. (2005). Euthyphro, Apology, Crito, Phaedo, Phaedrus (H. N. Fowler, Çev.). London: Loeb Classical Library, Harvard University Press.
Platon. (1997). Phaidros (H. Akverdi, Çev.). İstanbul: MEB Yayınları.
Platon. (2006). Sokrates’in Savunması (E. Gören, Çev.). İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
Platon. (2007). Symposion (E. Çoraklı, Çev.). İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
Platon. (2019). Protagoras (Ö. Orhan, Çev.). İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
Scholten, H. (2003). Die Sophistik. Berlin: Akademie Verlag.
Seidel, H. (1989a). Sofistler Söylendikleri Kadar Kötü Müdürler?. Felsefe Dergisi 27, 5-13.
Seidel, H. (1989b). Von Thales Bis Platon. Berlin: Dietz Verlag.
Şar, G. (2017). Sofistik Düşüncenin Arka Planı. İstanbul: Dergâh Yayınları.
Şenel, A. (1970). Eski Yunan’da Eşitlik ve Eşitsizlik Üstüne. Ankara: Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler fakültesi Yayınları.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2022 Güvenç Şar (Author)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Yazarlar, çalışmalarının telif hakkını saklı tutar.
Bu dergide yayımlanan tüm içerikler Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY 4.0) ile lisanslanmaktadır.
Bu lisans, uygun atıf yapılması koşuluyla çalışmaların serbestçe kullanılmasına, paylaşılmasına ve çoğaltılmasına izin verir.
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
