DİL, DOĞRULUK, VARLIK

Gorgias’ın Metinlerinde Hakikatin İzlerini Aramak

Öz

Geçmişte Sofistler hitabetin (rhetorike) gelişimine ne katkıda bulunmuş olursa olsun hem çağdaşları hem de felsefe tarihçileri onları yetersiz entelektüeller saymıştır. Ancak son zamanlarda Sofistlere duyulan ilginin artmasıyla beraber bu tartışmalı figürlerin MÖ beşinci yüzyılda, Atina’nın entelektüel yaşamındaki rolleri tekrar konuşulur olmuştur. Bu rolün ne olduğu konusunda bir uzlaşma olmasa da bir kısmının ussal düşünce ve siyaset konularını tartışmak için argümanlar üreten bir logos inşası olduğu söylenebilir. Nitekim kimi uzman açısından mitostan logosa geçişin failleri olan Sofistler, icat ettikleri logos aracılığıyla geçmişin şiirini tekrarlamak yerine, geleneği temsil eden şiirin kendisini sorunsallaştırmışlardır. Bu süreçte Protagoras, Gorgias gibi Sofistlerin konuşmayı (logos) “bilme projesinin” merkezine koyan bilgi kuramcılarına dönüşmesi, yani mesleki ve entelektüel anlamda felsefe yapan kişiler olması kaçınılmazdır. Onların çağdaşı olan Sokrates’in ve bir nesil sonra gelen Platon ve Aristoteles’in “Varlığı” düşünce ve söylemin konusu olarak incelemesinde bu yeni logosun etkisi olduğunu da biliyoruz artık. Öte yandan Sofistleri Sokrates ve öğrencilerinden ayıran, hatta Platon’un gözünde birer şarlatana çeviren husus, “Varlığın” özcü ve dil-dışı anlamını hesaba katmayıp, daha ziyade salt epistemik ya da dilsel varoluşu ele almalarıdır [...]