Bruno Bauer’e Göre Hegel
‘Kızıl Bayrağı Sevinçle Dalgalandıran’ Devrimci
Anahtar Kelimeler:
Hegel- Bruno Bauer- Sol-Hegelcilik- Devrim- FelsefeÖz
G.W.F. Hegel 1831 yılında dünyaya gözlerini kapadıktan sonra felsefesi bir çırpıda unutulup gitmedi; aksine ölümünün hemen ardından idealist felsefesi üzerine büyük tartışmalar patlak verdi. Sokrates durumunda olduğu gibi, Hegel’in takipçileri arasında bir ayrılık meydana geldi ve karşıt fraksiyonlar ortaya çıktı. Bir taraftan, Hegel’in felsefesini o dönem genel olarak alımlandığı şekliyle, yani muhafazakâr bir doğrultuda sürdürmeye çalışan yaşlı bir kuşak söz konusuydu, diğer taraftan Hegel’in muazzam sisteminden faydalanmakla birlikte, aynı zamanda bu sistemi aşmak isteyen daha genç bir kuşak giderek adından söz ettirmeye başlamıştı. Ancak, kabul etmek gerekir ki, o dönem Hegel’in felsefesine ilişkin en ilginç ve kışkırtıcı iddia onun derslerine bizzat katılmış olan sol-Hegelci Bruno Bauer’den gelmiştir. İsimsiz yayımlanan Hegel Üzerine Mahşerin Boru Sesi: Ateist ve Deccal eserinde Bauer, felsefesinin dindarlık ve muhafazakârlık görünüşünün aksine, Hegel’in “akıl orospusu”yla yatağa girmiş “Fransızlardan daha güçlü” bir ateist ve devrimci olduğunu öne sürer; buna göre Hegel, mevcut din ve devleti aklamak şöyle dursun, bilinçli olarak onların altını oyan kişidir: Felsefesi devrimin bizzat kendisidir. Bu makalede, Bruno Bauer’in Hegel Üzerine Mahşerin Boru Sesi: Ateist ve Deccal eserindeki Hegel’in ve felsefesinin devrimci olduğu yönündeki iddiasını ele alıp argümanlarının temelsiz olup olmadığını tartışmaya çalışacağım [...]
Referanslar
Bauer, B. (1989). The Trumpet of the Last Judgment against Hegel, the Atheist and Antichrist: An Ultimatum , (L. Stepelevich, İng. Çev.). Lewiston: The Edwin Mellen Press.
Beiser, F. (2019). Hegel, (S. Bayazit, Çev.). İstanbul: Alfa Yayınları.
Engels, F. (1992). Ludwig Feuerbach ve Klasik Alman Felsefesinin Sonu, (S. Belli, Çev.). Ankara: Sol Yayınları.
D’Hont, J. (1994). Hegel ve Hegelcilik, (B. Işık, Çev.). İstanbul: İletişim Yayınları.
Feuerbach, L. (2006). Geleceğin Felsefesi, (O. Özügül, Çev.). İstanbul: Say Yayınları.
Göçmen, D. (2020). Hegel’de “Nesnel, Tanıtlanmış Bilim” Olarak Felsefe Kavramına Giriş. Sofist Uluslararası Felsefe Dergisi, 1, 61-104.
Hegel, G.W.F. (2018). Felsefe Tarihi, Cilt I (D.B. Kılınç, Çev.). İstanbul: Notabene Yayınları.
Hegel, G.W.F. (2021). Felsefe Tarihi, Cilt III (D.B. Kılınç, Çev.). İstanbul: Notabene Yayınları.
Hegel, G.W.F. (2004a). Felsefi Bilimler Ansiklopedisi I: Mantık Bilimi (A. Yardımlı, Çev.). İstanbul: İdea Yayınevi.
Hegel, G.W.F. (1988). Lectures on the Philosophy of Religion: The Lectures of 1827, (P.C. Hodgson, Ed.; R.F. Brown vd., İng. Çev.). Berkeley: University of California Press.
Hegel, G.W.F. (2006a). Tarih Felsefesi, (A. Yardımlı, Çev.). İstanbul: İdea Yayınevi.
Hegel, G.W.F. (2004b). Tinin Görüngübilimi (A. Yardımlı, Çev.). İstanbul: İdea Yayınevi.
Hegel, G.W.F. (2006b). Tüze Felsefesi: Tüze Felsefesinin Anahatları ya da Anahatlarda Doğal Hak ve Devlet Bilimi (A. Yardımlı, Çev.). İstanbul: İdea Yayınevi.
Hyppolite, J. (2010). Marx ve Hegel Üzerine Çalışmalar (D.B. Kılınç, Çev.). Ankara: Doğu Batı Yayınları.
Kılıçaslan, E. (2012). Felsefe: Minerva’nın Baykuşu’nun Uçuşu mu? Şafakta Horoz Ötüşü mü? Athena’nın Kartalı’nın Güneşi Arayışı mı? Ya da Hegelci Okul İçindeki Bölünme. Rosen Z., Bruno Bauer ve Karl Marx: Bruno Bauer’in Marx’ın Düşüncesi Üzerindeki Etkisi, (D.B. Kılınç, Çev.). Ankara: Notabene Yayınları.
Kılınç, D.B. (2023). Hegel Üzerine Engels’in ‘Son Karar’ı: Muhafazakâr Sistem İle Devrimci Yöntem Arasındaki Çelişki. S. Çilengir & E. Çevik (Haz.), Friedrich Engels Üzerine Yazılar, İstanbul: Sosyal Araştırmalar Vakfı.
Kılınç, D.B. (2009). Prometheus, Marx ve Proletarya, Baykuş Felsefe Yazıları Dergisi, 4, 111-126.
Löwith, K. (2021). Hegel’den Nietzsche’ye: 19. yüzyıl Düşüncesinde Devrimsel Kopuş (R. Ay, Çev.). İstanbul: Otonom Yayıncılık.
Lukács, G. (2019). Toplumsal Varlığın Ontolojisi: Hegel, Marx, Emek, (D.B. Kılınç, E. Ekici & U.Y. Kaya, Çev.). İstanbul: Notabene Yayınları.
Marx, K. (2015). Kapital, Cilt I (M. Selik & N. Satlıgan, Çev.). İstanbul: Yordam Kitap.
Marx, K. (1993). 1844 Elyazmaları, (K. Somer, Çev.). Ankara: Sol Yayınları.
Marx, K. (2000). Demokritos ile Epikuros’un Doğa Felsefeleri, (H. Demirhan, Çev.). Ankara: Sol Yayınları.
Marx, K. (2013). Louis Bonaparte’ın On Sekiz Brumaire’i, (T. Bora, Çev.). İstanbul: İletişim Yayınları.
Marx, K. (1997). Letter to His Father: On a Turning-Point in Life (1837). L.D. Easton & K.H. Guddat (Haz. & Çev.), Writings of the Young Marx on Philosophy and Society (ss. 40-50), Indianapolis: Hackett Publishing Company.
Moggach, D. (2003). The Philosophy and Politics of Bruno Bauer, Cambridge: Cambridge University Press.
Rosen, Z. (2012). Bruno Bauer ve Karl Marx: Bruno Bauer’in Marx’ın Düşüncesi Üzerindeki Etkisi, (D.B. Kılınç, Çev.). Ankara: Notabene Yayınları.
Stepelevich, L. (1989). Translator’s Introduction. Bauer, B., The Trumpet of the Last Judgment against Hegel, the Atheist and Antichrist: An Ultimatum (L. Stepelevich, İng. Çev.). Lewiston: The Edwin Mellen Press.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2023 Doğan Barış Kılınç (Author)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Yazarlar, çalışmalarının telif hakkını saklı tutar.
Bu dergide yayımlanan tüm içerikler Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY 4.0) ile lisanslanmaktadır.
Bu lisans, uygun atıf yapılması koşuluyla çalışmaların serbestçe kullanılmasına, paylaşılmasına ve çoğaltılmasına izin verir.
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
