Kierkegaard'ın Özgürlük-Kaygı-Günah Üçgeni
Anahtar Kelimeler:
Din Felsefesi- Özgürlük- Kaygı- Günah- Søren KierkegaardÖz
Bu makale Søren Kierkegaard’ın felsefesinde özgürlük, kaygı ve günah kavramlarının birbirinden bağımsız üç kavram olarak ele alınamayacağını, insanın Tanrı karşısındaki varoluşunu açıklayan bütünlüklü bir yapı içinde anlaşılması gerektiğini savunmaktadır. Özgürlük bireyi çeşitli imkânlarla yüz yüze getirirken kaygı, bireyin bu imkânlar karşısındaki varoluşsal konumunu açığa çıkarır. Günah ise özgürlük imkânının bireysel sorumluluk ve Tanrı ile kurulan ilişki bağlamında nasıl gerçekleştiği sorusunu gündeme getirir. Bu bütünlüklü ilişkiyi ortaya koyabilmek için Kierkegaard’ın eserleri birlikte incelenmiş, bu inceleme uluslararası Kierkegaard literatüründeki tartışmalarla karşılaştırılarak desteklenmiştir. Kierkegaard’ın özgünlüğünü görünür kılmak amacıyla klasik Hristiyan günah doktrini Augustinus, Aquinas ve Lutheryen düşünce üzerinden özetlenmiş, Kierkegaard’ın bu gelenekle kurduğu ilişkinin ne basit bir devamlılık ne de doğrudan bir kopuş olduğu, aksine süreklilik ve farklılaşma unsurlarını bir araya getiren bir yeniden yorumlama niteliği taşıdığı gösterilmiştir. Kierkegaard bu yeniden yorumlama sürecinde günaha çeşitli yeni tanımlamalar getirmiş, henüz etik aşamaya geçmemiş estetin günah işleyip işleyemeyeceği sorusunu tartışmaya açmış, günahın bireyin Tanrı karşısında olma bilinciyle bağlantısını gündeme taşımış ve günahın karşısında erdemin yerine imanı yerleştirmiştir. Bu yaklaşımın merkezinde, her bireyin günahla şekillenmiş tarihsel ve toplumsal koşullar içinde yaşamasına rağmen günahın bireysel olarak gerçekleşmesinden sorumlu olduğu düşüncesi yer almaktadır. Birey, kendisinden önceki kuşaklardan devraldığı bu koşulların etkisi altında özgürlük ve kaygı deneyimi yaşar; ancak bu koşullar onun günah işlemesini zorunlu kılmaz. Kierkegaard’a göre günah, bireyin özgürlüğü içinde gerçekleşen ve kişisel sorumluluğunu gerektiren nitel bir sıçramadır. Bu yaklaşım günah kavramının özgürlük, sorumluluk ve Tanrı karşısındaki varoluş arasındaki ilişki çerçevesinde yeniden yorumlanmasını mümkün kılmaktadır.
Referanslar
Akdemir, F. (2019). Kierkegaard’ın felsefesinde varoluşun aşamaları ve inanan bir varlık olarak insan. Felsefe Dünyası, 2(70), 127–150. https://izlik.org/JA38UB56PU
Akış, Y. (2014). Søren Kierkegaard’da kaygı kavramı [Doktora tezi, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi], YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=1zw6GvYMe-q3Hf6HR-3US52lT_EISONjdQVfoDsRp9TmznS1PB86RRBeRqpG3PYe
Aquinas, T. (2017). Summa theologiae (Fathers of the English Dominican Province, Çev.). New Advent. 8 Ağustos 2026 tarihinde https://www.newadvent.org/summa/2081.htm adresinden erişildi. (Orijinal eser 1265–1274 yıllarında yayımlandı).
Augustinus. (1998). The city of God against the pagans (R. W. Dyson, Çev.). Cambridge University Press. (Orijinal eser 413–426 yıllarında yayımlandı).
Augustinus. (2010). İtiraflar (Ç. Dürüşken, Çev.). Kabalcı Yayınevi. (Orijinal eser 397–400 yıllarında yayımlandı).
Beabout, G. R. (1994). Does anxiety explain hereditary sin? Faith and Philosophy, 11(1), 117–126. https://doi.org/10.5840/faithphil199411128
Cappelørn, N. J. (2010). The interpretation of hereditary sin in the concept of anxiety by Kierkegaard’s pseudonym Vigilius Haufniensis. Tijdschrift voor Filosofie, 72(1), 131–146. https://doi.org/10.2143/TVF.72.1.2047020
Easton, M. G. (1997). Easton’s Bible dictionary. AGES Software. 5 Ağustos 2026 tarihinde https://www.biblestudytools.com/dictionaries/eastons-bible-dictionary/ adresinden erişildi.
Elwell, W. A. (Ed.). (1996). Baker’s evangelical dictionary of biblical theology. Baker Books. 7 Ağustos 2026 tarihinde https://www.biblestudytools.com/dictionaries/bakers-evangelical-dictionary/ adresinden erişildi.
Grøn, A. (2008). The concept of anxiety in Søren Kierkegaard (J. B. L. Knox, Çev.). Mercer University Press. (Orijinal eser 1994’te yayımlandı).
Kierkegaard, S. (2013). Kaygı kavramı (T. Armaner, Çev.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. (Orijinal eser 1844’te yayımlandı).
Kierkegaard, S. (2019). Korku ve titreme (N. Beier, Çev.). Pinhan Yayıncılık. (Orijinal eser 1843’te yayımlandı).
Kierkegaard, S. (2021). Ölümcül hastalık umutsuzluk (M. M. Yakupoğlu, Çev.). Doğu Batı Yayınları. (Orijinal eser 1849’da yayımlandı).
Kierkegaard, S. (2020). Ya/ya da (N. Beier, Çev.). Alfa Yayınları. (Orijinal eser 1843’te yayımlandı).
Luther, M. (1957). The bondage of the will (J. I. Packer & O. R. Johnston, Çev.). Fleming H. Revell. (Orijinal eser 1525’te yayımlandı).
Mahn, J. A. (2011). Fortunate fallibility: Kierkegaard and the power of sin. Oxford University Press.
Marino, G. (2006). Anxiety in the concept of anxiety. A. Hannay & G. Marino (Eds.), The Cambridge companion to Kierkegaard (ss. 308–328) içinde. Cambridge University Press.
Quinn, P. L. (1990). Does anxiety explain original sin? Noûs, 24(2), 227–244. https://doi.org/10.2307/2215525
Steinmetz, M. N. (2021). The severed self: The doctrine of sin in the works of Søren Kierkegaard. De Gruyter.
Tappert, T. G. (Ed.). (1959). The book of concord. Fortress Press. (1530,1537).
Theunissen, M. (2005). Kierkegaard’s concept of despair (B. Harshav & H. Illbruck, Çev.). Princeton University Press. (Orijinal eser 1993’te yayımlandı).
Westphal, M. (1987). Kierkegaard’s psychology and unconscious despair. R. L. Perkins (Ed.), International Kierkegaard commentary: The sickness unto death (ss. 39–66) içinde. Mercer University Press.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 İbrahim Zengin (Author)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Yazarlar, çalışmalarının telif hakkını saklı tutar.
Bu dergide yayımlanan tüm içerikler Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY 4.0) ile lisanslanmaktadır.
Bu lisans, uygun atıf yapılması koşuluyla çalışmaların serbestçe kullanılmasına, paylaşılmasına ve çoğaltılmasına izin verir.
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
