Peirce ve Wittgenstein’ın Anlama Yönelik Yaklaşımlarının Bir Karşılaştırması

Öz

Doğa bilimlerinde meydana gelen gelişmeler, felsefede yöntemin yeniden sorgulanmasına neden olmuş, özellikle 19. yüzyılın ikinci yarısında Hegelci idealist felsefeye gelen eleştirilerle birlikte felsefede doğru yöntemin ne olması gerektiğine yönelik birtakım tartışmalar ve bu tartışmalar ekseninde yeni felsefi akımlar ortaya çıkmıştır. Bu ekollerden ilki, Peirce’ün kurduğu pragmatizmdir; buna göre felsefe artık idealizmden uzaklaşmalı, anlamı pratikte aramalıdır. Yani bir kavramın ya da sözcüğün anlamı, onun pratik sonuçlarında yatar; yerine göre anlam ya fayda sağlar ya da işimize yaramaz. Örneğin fizik dersine giren bir öğrenci için, tarot falı gibi sahte bilim alanlarının kavramları hiçbir şekilde fayda sağlamaz; dolayısıyla o bağlamda bu bilgileri bilmek bizim için bir anlam ifade etmez. Nihayetinde bilimsel bir felsefe yapabilmek için, filozofun kavramları pragmatik soruşturmaya tabi tutması, gözden geçirmesi ve bu şekilde kullanması gerekir. 20. yüzyılın en önemli filozoflarından biri kabul edilen Ludwig Wittgenstein’ın, dil felsefesine çeşitli katkıları olmuştur. Hatta onun, dil felsefesinde iki farklı ekolü başlatan isim olduğunu söylemek pek de yanlış olmayacaktır. O, ilk döneminde, doğrulamacı yaklaşım temelinde betimsel bir anlam kuramını savunurken, ikinci dönemine ait dilin oyun kuramında tıpkı Peirce gibi anlamı pratiğe indirgemiş ve anlamın kullanımda olduğunu söylemiştir [...]