Hegel’de Teslis Bağlamında Tanrı Düşüncesi
Anahtar Kelimeler:
Hegel- Tanrı- Diyalektik Süreç- Teslis- Geist- Sonlu Ruh- Sonsuz RuhÖz
Hegel Tanrı’yı hem diyalektiğin işleyişinin üç aşamasına hem de Hristiyanlıktaki teslis inancına uygun olarak analiz eder. Hegel’e göre dünya tarihi, Geist’ın kendisini diyalektik işleyişe uygun olarak açımlanışının tarihidir. Geist’ın diyalektik süreci, dünya tarihinin her alanına sirayet etmiş durumdadır. Hegel’e göre felsefe mutlak tözü, düşünce (Idee) ya da Geist (tin) olarak adlandırırken din ise Tanrı olarak adlandırır. Dolayısıyla Hegel’in din felsefesi kapsamında Tanrı kavramını incelemesi, bir bakımıyla Geist’ın incelenmesidir. Buna göre hem diyalektik yasaların hem de teslis inancının öngördüğü biçimiyle Tanrı’nın üç evresi vardır. Tanrı’nın bu üç aşaması, diyalektik işleyişteki üç aşamaya karşılık gelir. Bu üç aşama; 1) kendinde-tez, 2) kendisi için-antitez ve 3) kendinde ve kendisi için sentez. Kendinde-tezi ifade eden ilk evre, Tanrı’nın dünyayı yaratmadan önceki soyut durumu işaret eder. Tanrı burada henüz kendi edimselliğini kavrayamadığından kendi özbilincini elde edememiştir. Tanrı henüz dünyayı yaratmadan önceki bu ilk aşamasında, yalnızca kendi sonsuz bilincinde var olan soyut ve evrensel bir Tanrı’dır. Bu aşama tesliste, Tanrı’nın İsa’yı yaratmadan önceki kendi soyutluk-aşkınsallık durumuna işaret etmektedir. Kendisi için-antitez durumunu ifade eden ikinci evre ise Tanrı’nın dünyayı yarattığı ve kendisine yabancılaştığı durumdur. Bu aşamada Tanrı dünyayı yaratmış ve bilinçli varlıklara kendini vahiy aracılığıyla açığa vurmuştur. Dolayısıyla bu evrede Hegel’in diyalektik sistemin ön gördüğü karşıtlık, sonlu-sonsuz ikilemiyle açığa çıkmıştır [...]
Referanslar
Aristoteles. (1998). Metaphysics. Translator Hugh Lawson. New York: Penguin Books.
Descartes, R. (1942). Metafizik Düşünceler (M. Karasan, Çev.). İstanbul: Maarif Matbaası.
Hegel, George W. F. (2016). Din Felsefesi Dersleri (D. N. Kadıoğlu, Çev.). İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
Hegel, George W. F. (2014). Mantık Bilimi (Büyük Mantık) (A. Yardımlı). İstanbul: İdea Yayınevi.
Hegel, George W. F. (2010). Encyclopedia of the Philosophical Sciences in Basic Outline: Part 1: Science of Logic (K. Brinkmann & D. O. Dahlstrom, Çev.). Cambridge: Cambridge University Press.
Hegel, George W. F. (2006). Tarih Felsefesi (A. Yardımlı, Çev.). İstanbul: İdea Yayınevi.
Hegel, George W. F. (1995). Tarihte Akıl. (Ö. Sözer, Çev.). İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
Hegel, George W. F. (1986) Tinin Görüngübilimi (A. Yardımlı, Çev.). İstanbul: İdea Yayınları.
Hodgson, P. C. (2007). Hegel & Christian Theology: A Reading of the Lectures on the Philosophy of Religion. New York and Oxford: Oxford University Press.
Kalkavage, P. (2007). The Logic of Desire: An Introduction to Hegel’s Phenomenology of Spirit. Philadelphia: Paul Dry Books.
Kant, I. (1919). Kritik der Reinen Vernunft. Leipzig: Verlag von Felix Meiner.
Kant, I. (1999). Pratik Aklın Eleştirisi (Ü. Gökberk & F. Akatlı, Çev.). Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu Yayınları.
Lauer, Q. (1982). Hegel’s Concept of God. New York: State University of New York Press.
Leighton, J. A. (1896). “Hegel’s Conception of God.” The Philosophical Review, 5(6), 601-618.
Özcangiller, İ. B. (2016). Hegel’in Fenomenolojisi Bağlamında Özbilincin Diyalektiği. Felsefe Arkivi, 2(45), 29-65.
Paton, H. J. (1936). Kant’s Metaphysic of Experience (Vol. 2). London: Georg Allen & Unwin Ltd.
Phillips, Dewi Z. (1993). Wittgenstein And Religion . Londra: Macmillan Press.
Pinkard, T. (2012). Hegel. (M. B. Albayrak, Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları.
Prabhu, J. (2010). “Hegel’s Secular Theology.” Sophia, 49(2), 217-229.
Rocker, S. (1992). “The Integral Relation of Religion and Philosophy in Hegel’s Philosophy.” New Perspectives On Hegel’s Philosophy of Religion. (D. Kolb, Ed.). (ss. 27 – 38). New York: State University of New York Press.
Sterrett, J. M. (1890). Studies in Hegel’s Philosophy of Religion. New York: D. Appleton & Company.
Şahin, N. (2000). Din Felsefesi Açısından Hegel’in İslam’a ve İslam’ın Tanrı’sına Genel Bir Bakışı. Selçuk Üniversitesi İlâhiyât Fakültesi Dergisi, 10(10), 279-297.
Williams, R. K. (1984). Introduction to Hegel’s Philosophy of Religion. New York: State University of New York Press.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2023 Resul Yüksel (Author)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Yazarlar, çalışmalarının telif hakkını saklı tutar.
Bu dergide yayımlanan tüm içerikler Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY 4.0) ile lisanslanmaktadır.
Bu lisans, uygun atıf yapılması koşuluyla çalışmaların serbestçe kullanılmasına, paylaşılmasına ve çoğaltılmasına izin verir.
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
