Kant’ta Sınırın İki Yüzü
Grenze ve Schranke
Anahtar Kelimeler:
Sınır- Sınırlama-Kısıtlama- Grenze- Schranke- Metafizik- EleştiriÖz
Bir yüzü geçmişe bir yüzü geleceğe bakan ve sınırın ikili doğasını temsil eden sınır tanrısı Janus gibi Kant felsefesi de hem felsefenin kadim problemlerinin çözümüne yönelik eleştirel bir bakış sunmuş hem de çizdiği sınırlarla felsefe tarihine yön vermiştir. Ancak Kantçı eleştiri, dizgelerin veya kişilerin eleştirisi olmaktan çok aklın deneyimden bağımsız kullanımının olanak ve sınırlarına yönelik bir eleştiridir. Dolayısıyla Kant felsefesini birçok kavram bağlamında incelemek mümkün olsa da sınır kavramına ilişin bir inceleme yapmak, Transsendental Felsefenin temel amaçlarına ilişkin bağıntıların izlerini sürmeyi mümkün kılan bir imkân sunmaktadır. Diğer taraftan Kant’ın sınır kavramı için tercih ettiği Grenze ve Schranke kullanımına yönelik teknik ayrımı dikkate alınmadığında derinlikli bir okuma yapmaktan mahrum kalınmaktadır. Bu nedenle mevcut çalışmanın temel amacı; Kant felsefesi için anahtar kavram niteliğindeki sınır kavramının kullanımında tercih edilen teknik ayrım bağlamında Kant’ın sınır çizme projesini daha yakından incelemektir. Çalışmanın temel savı ise Kant’ın Grenze-Schranke ayrımını, insanın bilme yetisinin sınırlarının ötesinde olan metafizik unsurların, söz konusu yetilerden bağımsız olarak varolma ‘ihtimalini’ tümden yok saymadığını göstermek için kullanıldığını ileri sürmektir [...]
Referanslar
Aslan, A. (2016). Modern Dünyada Sınırlar. Düşün-ü-Yorum Anadolu Aydınlanma Vakfı Sosyal ve Kültürel Bülteni, Sınır Özel Sayısı, İstanbul: Küçük Matbaacılık, 10-14.
Baptist, G. (1999). Başkasının Kenti-Boylamasına Çevrensel Bir Topoloji Taslağı.
Sözer. Ö. & Keskin, F. (Haz.), Pera Peras Poros: Jacques Derrida ile Birlikte Disiplinlerarası Çalışma. (ss.53-66), (Ö. B. Albayrak Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları.
Caird, E. (1909). The Critical Philosophy of Immanuel Kant, Londra, Glasgow: James Maclehose and Sons.
Caygill, H. (2000). A Kant Dictionary. The Blackwell Philosophy Dictionaries, New Jersey: Blackwell Publishing.
Charlton, T. L. (1993) A Latin Dictionary. Founded on Andrew’s Edition of Freund’s Latin Dictionary. USA: Oxford University Press.
Cevizci, A. (1997). Felsefe Sözlüğü. Ankara: Ekin Yayınevi.
Corey, W. D. (2014). Kant and Rational Psychology. New York: Oxford University Press.
Çitil, A. A. (2021). Kant Okumaları Birinci Kritik, İstanbul: Dergâh Yayınları.
Develioğlu, F. (2001). Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat, Ankara: Aydın Kitabevi.
Dürüşken, Ç. (2000). Antik Çağ’da Yaşamın ve Ölümün Bilinmezine Yolculuk-Roma’nın Gizem Dinleri. İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
Eisler, R. (1964). Kant Lexikon, Berlin: Georg Olms Verlagsbuchhandlung Hildersheim.
Eyuboglu, İ. Z. (1998). Türk Dilinin Etimoloji Sözlüğü. İstanbul: Sosyal Yayınlar.
Feloj, S. (2011). Methaphor and Boundary: H.S.Reimarus’Vernunftlehre as Kant’s Source. Lebenswelt, 1(1), 31-46.
Gepp, A. E., Haigh, C. G. (1928). Latin-English Dictionary. Londra: Longmans Green and Co.
Glare, P. G. W. (1926). Oxford Latin Dictionary. New York: Claren Press.
Gözkan, H. B. (2018). Saf Aklın Eleştirisi’nde Ben’in Kuruluşu. Kant’ın Şemsiyesi-Kant’ın Teorik Felsefesi Üzerine Yazılar (ss.111-133). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
Grimm, J. & Grimm, W. (2020). Deutsches Wörterbuch, Leipzig: Verlag von S. Hırzel. 16 Bde. in 32 Teilbänden, Leipzig 1854-1961. Quellenverzeichnis Leipzig. http://woerterbuchnetz.de/cgi-bin/WBNetz/wbgui_py?sigle=DWB, (21.08.2020).
Günenç, M. (2016). Kant’ta Tanrı ve Tanrısallaştırılan Akıl. Ankara: Elis Yayınları.
Günenç, M. (2010). Modern Aklın Özerkliği, İslam Araştırmaları Dergisi, (23), 66-67.
Güven, Ö. (2019). Kant’ın Grenze ve Schranke Ayrımı Yoluyla Felsefenin Yapısı Hakkında Bir Soruşturma, Felsefe Arkivi, (51), İstanbul: İstanbul University Press, 379-391.
Howard, S. (2021). Kant on Limits, Boundaries, and the Positive Function of Ideas. European Journal of Philosophy 30, 64–78.
Kabaağaç, S. & Alova, E. (1995). Latince Türkçe Sözlük. İstanbul: Sosyal Yayınlar.
Kant, I. (1970). Philosophical Correspondence 1759-1799. (A. Zweig, Ed. & Çev.). Illinois: University of Chicago Press.
Kant, I., (1978), Lectures on Philosophical Theology (A.W. Wood & G.M. Clark, Çev.). London: Cornell University Press.
Kant, I. (1992a). Lectures on Logic (J. M.Young, Çev.). New York: Cambridge University Press.
Kant, I. (1992b). Dreams of a Spirit-seer Elucidated by Dreams of Metaphysics.
(D. Walford, Çev. ve Ed.), Theoretical Philosophy 1755-1770. (ss.301-360). Cambridge: Cambridge University Press.
Kant, I. (1997). Lectures on Metaphysics (K. Ameriks & S. Naragon, Çev.). Cambridge: Cambridge University Press.
Kant, I. (2000a). Gelecekte Bilim Olarak Ortaya Çıkabilecek Her Metafiziğe Prolegomena (İ. Kuçuradi & Y. Örnek, Çev.). Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu Yayınları.
Kant, I. (2000b). Antropology from a Pragmatic Point of View. (G. Zöller & R. B.Louden. Haz.), Antropology, History and Education . (ss.227-429). Londra: Cambridge University Press.
Kant, I. (2001a). Bütün Felsefi Teodise Denemelerinin Başarısızlığı Üzerine. (M. Akbaş, Çev.). Doğu-Batı Düşünce Dergisi. (14), (ss. 202-214).
Kant, I. (2023). Fakültelerin Kavgası (E. Özbek, Çev., N. Reyhani, Ed.). İstanbul: Vakıfbank Kültür Yayınları
Kant, I. (2005). Critique of Pure Reason (P. Guyer & A. W. Wood, Çev.). New York: Cambridge University Press.
Kant, I. (2007). Determination of the Concept of a Human Race, Anthropology, History and Education , (G. Zöller & R. B. Louden, Ed.). Londra: Cambridge University Press.
Kennedy, M. D. (1998). Encyclopedia of Greco-Roman Mythology. California: ABC-CLIO.
Klein, E. (1966). A Comprehensive Etymological Dictionary of the English Language. Holland: Elsevier Publishing Company.
Kovanlıkaya, A. (2006). Kant’ta Akli Görünün İptaline Dair. (Nebil Reyhani, Ed.), Muğla Üniversitesi Uluslararası Kant Sempozyumu Bildirileri Kitabı (ss.77- 84), Ankara: Vadi Yayınları.
Liddell, H. G. & Scott, R. (1996). Greek- English Lexicon with a Revised Supplement. Oxford: Clarendon Press.
Menge, H. (1963). Langenscheidts Taschenwörterbuch-Der Lateinischen und Deutschen Sprache, Deutsch-Lateinich. Berlin:Schöneberg, Longenscheidt Kg.-Verlagsbuchhandlung.
Moretto, A. (2015). Herder’s Notes on Kant’s Mathematics Course. (R. R. Clewtis, Ed.), (G. Galbussera, Çev.). Reading Kant’s Lectures. (ss.418-454). Berlin: Degruyter Publishing.
Neiman, S. (2006). Modern Düşüncede Kötülük, Alternatif Bir Felsefe Tarihi. (A. Sargüney, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Neiman, S. (2016). Ahlaki Açıklık-Yetişkin İdealistler İçin Bir Kılavuz. (N. Tokdoğan, Çev.). İstanbul: İletişim Yayınları.
Nişanyan Sözlük, Çağdaş Türkçenin Etimolojisi, https://www.nisanyansozluk.com/kelime/s%C4%B1n%C4%B1r (01.09.2023)
Onions, C. T. (1971). The Oxford Dictionary of English Etymology. Londra: Oxford University Press.
Orman, E. (2001). Hegel Felsefesinde Sınır Kavramının Önemi. İstanbul Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. Yayınlanmamış Doktora Tezi.
Parlatır, İ. (2006). Osmanlı Türkçesi Sözlüğü. Ankara: Yargı Yayınevi.
Partridge, E. (1991). Origins, A Short Etymological Dictionary of Modern English. Londra: Routledge & Kegan Poul.
Pehlivan, E. (2017). Kant’ın Eleştiri Öncesi Dönem Eserlerinde Sınır Kavramı. Felsefe Arkivi, (47), 43-66.
Pehlivan Karataş, E. (2007). Kant’ın Bilgi Teorisinde Öznenin Kurucu Rolü.
Sakarya Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
Peters, F. E. (2004). Antik Yunan Felsefesi Terimleri Sözlüğü-Tarihsel Bir Okuma (H. Hünler, Çev. & Haz.). İstanbul: Paradigma Yayıncılık.
Poyraz, H. (1992). Bir Felsefe Disiplini Olarak Metafizik, Felsefe Dünyası, (6), 67-73
Poyraz, H. (2020). Filozof Bir Ahlâk Yaratmaz, Bir Toplumsal Ahlâkın İçinde Doğar, Ahlak-Ahlâk Çalışmaları ve Ahlâk Felsefesı̇ Dergı̇sı̇, (1), 79-87.
Shell, S. M. (2009). Kant and the Limits of Autonomy, London: Harvard University Press.
Simpson, D. P. (1931). Cassell’s Latin Dictionary. (J. R.V. Marchant & Joseph F. Charles. Ed.) Casselland Company.
Simpson, D. P. (1963). Cassell’s Latin Dictionary Latin-English /English-Latin. New York: Cassell & Company Limited.
Sinclair, J. (2001). Collins Cobuild English Dictionary for Advanced Learners. Londra: Harper Collins Publishers.
Skeat, W.W. (1994). The Concise Dictionary of English Etymology. Danimarka: Wordsworth Reference.
Smith, W.W. (1873). A Complete Etymology of the English Language. New York: A.S. Barnes & Co.
Smith, W. W. (1870). A Condensed Etymology of the English Language for Common Schools. New York: A.S. Barnes & Company.
Sözer, Ö. (1999). En-son Apori’nin Yeniden-Kapanmış Kapısından Nasıl Geçilir? - Sınır Çizgisi ve Geçit Üzerine. Sözer. Ö. & Keskin, F. (Haz.), Pera Peras Poros: Jacques Derrida ile Birlikte Disiplinlerarası Çalışma. (ss.69-83). İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları.
Spinoza, B. (1919). Ethica Letter: The Chief Works of Benedict De Spinoza, De Intellectus Emandatione. (R.H.M., Elwes, Çev.). Londra: G. Bell and Sons
The Holy Bible. (2002). German Luther Translation. Grand Rapids, MI: Christian Classics Ethereal Library.
Tillich, P. (1966). On the Boundary: An Autobiographical Sketch. New York: Charles Scribner’s Sons.
Vural, Ü. (2006). International Büyük Almanca-Türkçe Sözlük. İstanbul: İnkılap Yayınevi.
Walde, A. (1938). Lateinisches Etymologisches Worterbuchby - Latin Etymology Dictionary in German. Heidelberg: C. Winter Webb, A.C. (1879). A Manual of Etymology: Containing Latin & Greek Derivatives: With a Key, Giving the Prefix, Root, and Suffix . Philadelphia: Eldredge & Brother.
Williams, R. (2018). Anahtar Sözcükler: Kültür ve Toplumun Sözvarlığı (S. Kılıç, Çev.). İstanbul: İletişim Yayınları.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2023 Ebru Pehlivan (Author)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Yazarlar, çalışmalarının telif hakkını saklı tutar.
Bu dergide yayımlanan tüm içerikler Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY 4.0) ile lisanslanmaktadır.
Bu lisans, uygun atıf yapılması koşuluyla çalışmaların serbestçe kullanılmasına, paylaşılmasına ve çoğaltılmasına izin verir.
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
