Hegel’de “Nesnel, Tanıtlanmış Bilim” Olarak Felsefe Kavramına Giriş

Öz

    Bu çalışmanın konusu, Hegel’in  “nesnel,  tanıtlanmış  bilim”  olarak  felsefe  kuramıdır.  Konu,  tüm  modern  felsefenin  olduğu  gibi,  Klasik  Alman Felsefesi’nin en temel konularından birisidir. Yazının amacı, oldukça karmaşık olan konuya bir giriş  çerçevesi sunmakla sınırlıdır. Yazıda  önce Hegel açısından felsefenin nasıl  bir bilim olduğuna dair bir tanım sunulmaktadır. Bu tanım çerçevesinde  Hegel’in  felsefeyi  bir  düşün  bilimi  olarak  gerekçelendirdiğini  göstermeyi  amaçlıyoruz.  Hegel’e  göre  örneğin  anatomiden  farklı  olarak  felsefenin  kuramı  ile  konusu  arasında  bir  ayrım  bulunmamaktadır.  Felsefenin sistematik bünyesi de, konusu  ve araçları da düşünseldir. Felsefenin  bu yapısı onu ontolojiyi ve epistemolojiyi içeren bir mantık çerçevesinde tanıtlamalı bilim olmaya götürmüştür.  Christian  Wolff’un  bu  konuda  yaptığı  çalışmalar  modern  felsefede  birçok bakımdan çığır açmıştır. Wolff’un kendisi de felsefeyi tanıtlamalı  bilim  olarak  kurabilmek  için  yöntem  kuramı  bakımından  matematikten  ontolojiye  yönelmiştir.  Onun  yapmış  olduğu  nominel  yöntem  ile  tanıtlamalı yöntem ayrımı, matematik de dâhil tüm bilimlerin ontoloji  tarafından  temellendirilmiş  olması  gerektirdiğini  göstermiştir.  Yazıda  onun  tanıtlamalı  yöntem  ve  felsefe  kuramı  sunulduktan  sonra  Kant’ın  Saf Aklın Eleştirisi adlı eserinin “Deduksiyon”  bölümünde  kavram  veya  kategori  öğretisinin  nasıl  kurgulandığına  bakılmaktadır.  Kant’a  göre  kategorilerin  kökenini  açıklarken  zamansallıktan  soyutlarsak,  onlar  anlama  yetisinde  basit  bir  şekilde  verili  olarak  görülmektedir.  Hegel  de  Kant’ı  bu  nedenle  eleştirmektedir [...]