Hegel’de Tanrı ve Din Kavramı Üzerine Kısa Bir Deneme
Anahtar Kelimeler:
Felsefe- Hegel- Pozitif Din- Tanrı- Tarih- TeolojiÖz
Yazının amacı Hegel’in Tanrı kavramına ve din anlayışına açıklık getirmektir. Hegel’in Tanrı kavramının ve din anlayışının, onun özgürlükçü olan felsefi düşüncesinden farklı olarak muhafazakâr olduğu ileri sürülür. Yazıda Hegel’in farklı dönemlerdeki Tanrı kavramına ve din anlayışına değişik açılardan bakarak onun din felsefesinin de bir özgürlük felsefesi olduğu gösterilmiştir. Yazıda Alman düşünce ve felsefe tarihinde Tanrı ve din tartışmalarına Hegel öncesi ve sonrası döneme aynı zamanda bakılarak, onun bu konuda ortaya koyduğu anlayışın bağlamı gösterilmeye çalışılmıştır. Tanrı kavramı, tarihsel dönemlere, kültürlere ve coğrafik bağlamlara göre sürekli değişmiştir. Bu değişiklikler ilk bakışta birbiriyle ilişkisizmiş gibi gözükmektedir. Hegel Tanrı kavramına ve din anlayışına tarihsel bir bakış ile insanlık tarihinin ürettiği tüm Tanrı kavrayışlarını ve din anlayışlarını, özgürlük kavramını merkeze alarak, sistematik olarak ilişkilendirmiştir. Tanrı kavramının özgürlük kavramıyla bütünleşmesi modern bir olgudur ve bu aynı zamanda teolojik düşünme tarzından felsefi düşünme tarzına geçişi de ifade etmektedir [...]
Referanslar
Bayertz, K., Gerhard, M. & Jaschke, M. (2012). (Yay.). Der Materialismus-Streit, Hamburg: Felix-Meiner-Verlag.
Bloch, E. (1985). Subjekt – Objekt: Erläuterungen zu Hegel. Frankfurt a. M.: Suhrkamp Verlag.
Brito, E. (2006). Gott. Hegel-Lexikon Paul Cobben (Yay.). (ss. 245-247). Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft.
Cicero, M.T. (1997). Tusculanae disputationes. Ernst Alfred Kirfel (Yay.). Stuttgart: Philipp Reclam jun.
Dilthey, W. (1990). Jugendgeschichte Hegels. Bernhard Groethuysen ve Helmut Johach (yay.). Gesammelte Schriften (Cilt 4). Stuttgart/Göttingen: B.G. Teubner Verlagsgesellschaft/Vandenhoeck & Ruprecht.
Engels, F. (1984). Ludwig Feuerbach und der Ausgang der klassischen deutschen Philosophie. Marx-Engels-Werke (Cilt 21). (ss. 259-307). Berlin: Dietz Verlag.
Engels, F. (2006). Ludwig Feuerbach ve Klasik Alman Felsefesinin Sonu (S. Belli, Çev.). Ankara: Sol Yayınları.
Engels, F. (2019). Bruno Bauer ve İlk Hristiyanlık. (M. Belge, Çev). Karl Marx - Friedirch Engels. Din Üzerine, 2019. Ebubekir Demir (yay.). (ss. 77-86). Ankara: FOL.
Feuerbach, L. (1975). Zur Kritik der Hegelschen Philosophie. Erich Thies (yay.). Ludwig Feuerbach Werke in sechs Bänden (Cilt 3). (ss. 7-53). Farnkfurt a. M.: Suhrkamp Verlag.
Gadamer, H.-G (1979). Das Erbe Hegels. H.-G. Gadamer/J. Habermas, Das Erbe Hegels: Zwei Reden aus dem Anlaß des Hegel-Preises (ss. 33-85). Frankfurt a. M.: Suhrkamp Verlag.
Gaßmann, B. (1990). Gott. H. J. Sandkühler (Yay.), Europäische Enyzklopädie zu Philosophie und Wissenschaften (ss. 474-480). Hamburg: Felix Meiner Verlag.
Göçmen, D. (2016). Laikliğin Felsefi Temelleri, Tarihsel Zorunluluğu ve Sınırları. Ayrıntı Dergi, 16, ss. 59-67).
Hegel, G.W.F. (1969). Vorlesungen über die Philosophie der Religion (Cilt 1). E. Moldenhauer & K. M. Michel (yay.), G. W. F. Hegel Werke in zwanzig Bänden. Theorie Werkausgabe, (Cilt 16). Frankfurt a. M.: Suhrkamp Verlag.
Hegel, G. W. F. (1970a). Glauben und Wissen oder die Reflexionsphilosophie der Subjektivität in der Vollständigkeit ihrer Formen als Kantische, Jacobische und Fichtesche philosophie. E. Moldenhauer, & K. M. Michel (yay.),
G. W. F. Hegel Werke in zwanzig Bänden. Theorie Werkausgabe (Cilt 2). (ss. 287-432). Frankfurt a. M.: Suhrkamp Verlag.
Hegel, G. W. F. (1970b). Differenz des Fichteschen und Schellingschen Systems der Philosophie. E. Moldenhauer, & K. M. Michel (Yay.), G. W. F. Hegel Werke in zwanzig Bänden. Theorie Werkausgabe (Cilt 2). (ss. 9-137). Frankfurt a. M.: Suhrkamp Verlag.
Hegel, G.W.F. (1970c). Grundlinien der Philosophie des Rechts. E. Moldenhauer & K. M. Michel (yay.), G. W. F. Hegel Werke in zwanzig Bänden. Theorie Werkausgabe (Cilt 7). Frankfurt a. M.: Suhrkamp Verlag.
Hegel, G.W.F. (1971a). Das älteste System des deutschen Idealismus. E. Moldenhauer, & K. M. Michel (yay.), G. W. F. Hegel Werke in zwanzig Bänden. Theorie Werkausgabe (Cilt 1). (ss. 234-236). Frankfurt a. M.: Suhrkamp Verlag.
Hegel, G.W.F. (1971b). Vorlesungen über die Geschichte der Philosophie (Cilt.1). E. Moldenhauer & K. M. Michel (Yay.), G. W. F. Hegel Werke in zwanzig Bänden. Theorie Werkausgabe, (Cilt 18). Frankfurt a. M.: Suhrkamp Verlag.
Hegel, G. W. F. (1972). Wissenschaft der Logik (Cilt 1). E. Moldenhauer & K. M. Michel (yay.), G. W. F. Hegel Werke in zwanzig Bänden. Theorie Werkausgabe, (Cilt 5). Frankfurt a. M.: Suhrkamp Verlag.
Hegel, G. W. F. (2004). Tinin Görüngübilimi (A. Yardımlı, Çev.). İstanbul: İdea Yayınevi.
Hegel, G. W. F. (2006). Phänomenologie des Geistes. H. F. Wessels, H. Clairmont (Yay.). Hamburg: Felix Meiner Verlag.
Hegel, G.W.F. (2008). Mantık Bilimi (A. Yardımlı, Çev.). İstanbul: İdea Yayınevi.
Hegel, G.W.F. (1980a). Die Vernunft in der Geschichte. Johannes Hoffmeister (Yay.), Vorlesungen über die Philosophie der Weltgeschichte. (Cilt 1). Hamburg: Felix Meiner Verlag.
Hegel, G.W.F. (1980b). Die orientalische Welt. Georg Lasson (Yay.), Vorlesungen über die Philosophie der Weltgeschichte (Cilt 2). Hamburg: Felix Meiner Verlag.
Hegel, G.W.F. (1980c). Die griechische und die römische Welt. Georg Lasson (Yay.), Vorlesungen über die Philosophie der Weltgeschichte (Cilt 3). Hamburg: Felix Meiner Verlag.
Heidegger, M. (1955). Vom Wesen des Grundes. Frankfurt a.M.: Vittorio Klostermann.
Heidegger. M. (1997). Der Satz vom Grund. Stuttgart: Verlag Günther Neske.
Heine, H. (1965). Zur Geschichte der Religion und Philosophie in Deutschland. Berlin: Akademie-Verlag.
Jaschke, W. (2010). Hegel Handbuch: Leben – Werk – Schule. Stuttgart: J.B. Metzler Verlag
Joest, W. (1971). Hegel und Kierkegaard. Heinz-Horst Schrey (Yay.), Sören Kierkegaard. (ss. 81-89). Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft.
Kaufmann, W.A. (1954). Hegel’s Early Antitheological Phase. Philosophical Review (Cilt 63/1). (ss. 3-18).
Marx, K. (1973). Ökonomisch-philosophische Manuskripte. Marx-Engels-Werke, (Ergänzungsband Erster Teil). (ss. 464-588). Berlin: Dietz Verlag.
Marx, K. (1988a). Zur Kritik der Hegelschen Rechtsphilosophie. Marx-Engels-Werke (Cilt 1). (ss. 378-391). Berlin: Dietz Verlag.
Marx, K. (1988b). Das Kapital: Kritik der politischen Ökonomie (Cilt 1). Marx-Engels-Werke, (Cilt 23). Berlin: Dietz Verlag.
Marx, K. (2011). Kapital (Cilt 1). (A. Bilgi, Çev.). Ankara: Sol Yayınları.
Röhr, W. (1987). Appellation an das Publikum.: Dokumente zum Atheismus-Streit um Fichte, Forberg, Niethammer, Jena 1798/99. Werner Röhr (Yay.). Leipzig: Reclam Verlag.
Strauss, D. F. (1835). Das Leben Jesu. Tübingen: Verlag von C. F. Osiander.
Vogt, C. (1874). Physiologische Briefe. Gießen: I. Ricker’sche Buchhandlung.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2021 Doğan Göçmen (Author)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Yazarlar, çalışmalarının telif hakkını saklı tutar.
Bu dergide yayımlanan tüm içerikler Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY 4.0) ile lisanslanmaktadır.
Bu lisans, uygun atıf yapılması koşuluyla çalışmaların serbestçe kullanılmasına, paylaşılmasına ve çoğaltılmasına izin verir.
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
